F. T. Marinetti Το Μανιφέστο του Φουτουρισμού

(ελεύθερη απόδοση Tricolore)

Με καρδιές ηλεκτρισμένες, εγώ κι οι φίλοι μου την βγάλαμε ξάγρυπνοι κάτω από λάμπες πετρελαίου. Και σε πείσμα της εκ φύσεως νωθρότητάς μας καθισμένοι σε αναπαυτικά περσικά χάλια συζητούσαμε φθάνοντας στα όρια της λογικής και καταγράφοντας τις πιο τρελές μας ιδέες.
Το στήθος μας είχε φουσκώσει από περηφάνια γιατί βλέπαμε τους εαυτούς μας σαν θαρραλέους φρουρούς, σαν περίπολο, σαν τον φάρο στην καταιγίδα κι ήμασταν έτοιμοι για πράξεις ηρωικές, πράξεις αυτοθυσίας, μόνοι απέναντι σε μυριάδες. Μόνοι με τους μηχανικούς στα έγκατα πλοίων που θαλασσοδέρνονται, μόνοι με τους θερμαστές αφηνιασμένων αμαξοστοιχιών, μόνοι με τους μεθυσμένους με την πλάτη στον τοίχο, χτυπώντας με απόγνωση τα φτερά!
Και ξάφνου μας αποσπάται η προσοχή από την τρελή πορεία δίπατων τραμ που ξεχύνονται αναπηδώντας πάνω στις σιδηροτροχιές τους, σαν φωτισμένα χωριουδάκια που ο μανιασμένος Πάδος, χειμαρρώδης απροειδοποίητα πλημμυρίζει και στροβιλίζοντας τα συμπαρασύρει μέσα από καταρράκτες ίσαμε την θάλασσα.
Κι ενώ το κελάρυσμα του καναλιού σβήνει σιγά-σιγά από τ’ αυτιά μας βαθαίνοντας την σιωπή, ακούμε να τρίζουν κόκαλα από την πλευρά του παλατιού των μελλοθάνατων με την πράσινη γενειάδα κι εκεί στα ξαφνικά κάτω από το παράθυρό μας βρυχώνται λιμασμένα αυτοκίνητα.
Ελάτε φίλοι μου, τους είπα, ας ξεκινήσουμε! Η μυθολογία, ο ιδεαλισμός, ο μυστικισμός έχουν πλέον ξεπεραστεί. Ήμαστε μάρτυρες της γέννησης του κενταύρου, της εξαπάτησης των αγγέλων! Πως γίνεται να δοκιμάσουμε την ασφάλεια της κλειδαριάς και την σταθερότητα των στηριγμάτων της πόρτας της ζωής χωρίς να την ταρακουνήσουμε συθέμελα; Εμπρός λοιπόν! Ξημέρωσε για πρώτη φορά! Το σπαθί αστράφτει και πάλι γυμνό λουσμένο στις ακτίνες του ηλίου!
Πλησιάσαμε τα τρία αυτοκίνητα, οι μηχανές δίναν αίσθηση ατίθαση, ακουμπήσαμε τις πόρτες, εγώ ήδη έπαιρνα θέση στο δικό μου.
Η τρέλα με απογείωσε χωρίς να το συνειδητοποιήσω βρέθηκα να τρέχω σε δρόμους απότομους σαν κοίτες ξεραμένων χειμάρρων. Εδώ κι εκεί μέσα από τα παραθύρια λάμπες τρεμόσβηναν ειρωνικά περιπαίζοντας την μαθηματική μας λογική.
Η όσφρηση, αναφώνησα, για τ’ αγρίμια! Η όσφρηση και μόνο τους είναι αρκετή!
Ας απαλλαγούμε από το σιχαμερό περίβλημα της σοφίας και ας αφεθούμε ελεύθεροι να παρασυρθούμε σαν γινωμένοι καρποί από τον δυνατό αέρα. Ας προσφερθούμε οικειοθελώς ως βορρά στα σαγόνια της απολυτής Άγνοιας χωρίς ενδοιασμούς ή τύψεις με μόνο στόχο να διευρύνουμε ακόμα περισσότερο αυτόν τον απύθμενο και αχόρταγο Παραλογισμό!
Και πάνω που άρθρωνα αυτές τις λέξεις, μ’ ένα απότομο τετ-α-κέ σαν σκυλί που γυρνά να δαγκώσει με μανία την ίδια του την ουρά, φέρνω το πίσω μπρος κι εκεί ακριβώς πέφτουν πάνω μου δυο δικυκλιστές, τρεκλίζοντας μουρμούριζαν πειστικούς άλλα εκ διαμέτρου αντίθετους συλλογισμούς. Νωρίτερα γελοιωδώς ποδηλατούσαν κυματιστά μπαινοβγαίνοντας ασταμάτητα στην πορεία μου, μέχρι να μου σπάσουν τα νεύρα!!! Πάνω στα νεύρα κόβω τελείως το τιμόνι και το ‘ρίχνω στο χαντάκι.
Ένα κοίλωμα θαρρείς μητρικό, ως τα μισά μέσα στη λασπουριά. Εργοστασιακά απόβλητα μου πετάχτηκαν στη μούρη κι έτσι γεύτηκα μια γερή και δυναμωτική γουλιά.
Κι έτσι πασαλειμμένοι με εργοστασιακή λάσπη, μεταλλικής σκουριές, άχρηστο ίδρωτα, θειική πίσσα, φορώντας για κασκόλ τα εξαρθρωμένα μας άκρα, ανάμεσα σε διαμαρτυρόμενους ψαράδες και στενοχωρημένους φυσιολάτρες υπαγορεύσαμε τις πρώτες μας επιθυμίες προς κάθε έναν που κατοικεί πάνω σε τούτη δω τη γη.

ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΟΥ ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΜΟΥ.

α. Επιθυμούμε να υμνήσουμε την αγάπη για τον κίνδυνο, την συνεχή ενέργεια, την απερισκεψία.

β. Τα πιο ουσιώδη στοιχεία της ποίησής μας θα είναι το θάρρος, το θράσος, η επανάσταση.

γ. Η λογοτεχνία έχοντας μέχρι σήμερα αρκετά εξυμνήσει την πνευματική ακαμψία, την έκσταση, την αυθυποβολή, θέλουμε να αναδείξουμε την επιθετική κίνηση, την πυρετώδη επαγρύπνηση, το γυμνασμένο βήμα, το παράτολμο σάλτο, το χαστούκι, την γροθιά.

δ. Διακηρύσσουμε ότι ενα νέο θέλγητρο ήρθε να προστεθεί στο μεγαλείο του κόσμου, το θέλγητρο της ταχύτητας. ενα αυτοκίνητο ταχύτητας με το αμάξωμά του διακοσμημένο με χοντρούς σωλήνες, σα φίδια με ανάσα εκρηκτική,,, ένα αυτοκίνητο που βρυχάται, ικανό να τρέξει πάνω σε ριπές, ξεπερνά στην ομορφιά και την νίκη της Σαμοθράκης.

ε. Θέλουμε να εξυμνήσουμε τον οδηγό που κράτα το τιμόνι, με τον άξονά του ιδανικά να διασχίζει την γη, ακολουθώντας την ίδια τροχιά με αυτήν.

σ’. Ο ποιητής πρέπει να δημιουργεί με ζέση, με πολυτέλεια, με ασωτία για να αποδώσει όσο καλύτερα γίνεται την ενθουσιώδη ενεργεία που αναδύεται μέσα από τα αρχέγονα στοιχεία.

ζ. Όπου υπάρχει ομορφιά υπάρχει και μια μάχη. Όλα τα αριστουργήματα έχουν επιθετικό χαρακτήρα. Η ποίηση πρέπει να είναι η βίαιη επέλαση που φέρνει μπρος στα πόδια του ανθρώπου, υπόδουλες άγνωστες δυνάμεις.

η. Φθάσαμε στων αιώνων το πιο μακρινό ακρωτήρι… Σε τι θα ωφελήσει να κοιτάξουμε πίσω; Αυτό που απομένει είναι μόνο να διαλύσουμε τις πύλες που φράζουν το αδύνατο; Ο χώρος και ο χρόνος πεθάναν χθες. Πλέον μπορούμε να ήμαστε απόλυτοι, δημιουργήσαμε μια νέα άξια, οικουμενική και άφθαρτη , την ταχύτητα!

θ. Εξυμνούμε τον πόλεμο, την μόνη καθαρτήριο διαδικασία, τον μιλιταρισμό, τον πατριωτισμό, τον καταστροφικό ακτιβισμό του αναρχικού, τις ωραίες ιδέες που σκοτώνουν και την περιφρόνηση προς την γυναίκα.

ι. Θέλουμε να κατεδαφίσουμε τα μουσεία, τις βιβλιοθήκες, να καταπολεμήσουμε την ηθικολογία, τον φεμινισμό και όλους προσοντούχους βολεμένους οπορτουνιστές.

ία’. Θα τραγουδήσουμε για τα μεγάλα πλήθη των εργαζόμενων που δονούνται από ευχαρίστηση ή λόγω επανάστασης,, για τα πολύχρωμα και πολυφωνικά επαναστατικά κύματα που σκάνε στις πρωτεύουσες του κόσμου, το νυχτερινό κροτάλισμα των όπλων, τα εργοτάξια με τους βίαιους ελληνόμορφους φανούς. Τους λαίμαργους σταθμούς που καταπίνουν φίδια που καπνίζουν. Τα εργοστάσια που στέκονται κρεμασμένα από τα σύννεφα με τις κορδέλες του καπνοί που αφήνουν. Τις γέφυρες που σαν κορμιά που γυμνάζονται αιωρούνται πάνω από το ποτάμι που αστράφτει από τις ακτίνες του ηλίου, εκεί κοντά στο διαβολικό μαχαιράδικο. Τα περιπετειώδη φέρι που ρίχνονται στο κυνήγι του ορίζοντα. Τις ατμομηχανές με το αρρενωπό σουλούπι όμοιες με τεράστια άλογα με χαλινάρια από αγωγούς, που χτυπούν με δύναμη τις οπλές πάνω στις ράγες και τις πτήσεις των αεροπλάνων καθώς γλιστρούν στον ουρανό με τον έλικα να πλαταγίζει όπως η σημαία που την χτυπά ο άνεμος, όπως τα ενθουσιώδη πλήθη που ξεσπούν σε χειροκροτήματα.

Στην Ιταλία απευθύνουμε αυτό το βίαια επαναστατικό και εμπρηστικό μανιφέστο, με το οποίο θεμελιώνουμε σήμερα τον φουτουρισμό, γιατί επιθυμούμε να την απαλλάξουμε από την γάγγραινα των καθηγητών, των αρχαιολόγων, τον μανδαρινισμός και την οπισθοδρόμηση.

Η Ιταλία για πολύ καιρό είχε εξελιχθεί σε ένα τεράστιο παλαιοπωλείο όπου κανείς ψώνιζε αρχαιότητες άλλα και σύγχρονες απομιμήσεις που τις παρουσίαζαν ως γνήσια αρχαία τεχνουργήματα. Θέλουμε να απαλλάξουμε την Ιταλία από τα αναρίθμητα μουσεία, τα αναρίθμητα αυτά νεκροταφεία που την καλύπτουν.

Μουσεία πανομοιότυπα με νεκροταφεία!…. που αναδύουν την αποκρουστική αίσθηση των άγνωστων σωμάτων που αγγίζονται υποχρεωτικά στριμωγμένα στον ίδιο χώρο. Δημόσιοι κοιτώνες στους οποίους υποχρεώνεσαι να κοιμάσαι παντοτινά δίπλα σε ένα μισητό πρόσωπο ή δίπλα σε κάποιον άγνωστο. Σαν ένας πόλεμος να μαίνεται μέσα στο το μουσείο, ζωγράφοι και γλύπτες προσπαθούν να αλληλοεξοντωθούν χτυπώντας ο ένας τον άλλον με γραμμές και χρώματα.

Το να πηγαίνουμε εκεί μια φορά τον χρόνο όπως πηγαίνει κάνεις στους πεθαμένους του για να διατηρήσει την μνήμη τους. Μπορούμε εύκολα να το αποδεχθούμε!… Ακόμα και στο να αποθέτουμε λουλούδια στα ποδιά της Joconde, υπαναχωρούμε!… Το να σέρνεται κανείς όμως καθημερινά κατηφής μέσα στα μουσεία, μέσα στην ανησυχία, εύθραυστος χωρίς κουράγιο, αυτό δεν το αντέχουμε!…

Θαυμάζοντας ένα παλιό πίνακα, στραγγίζετε την ευαισθησία σας όλη μέσα σε ένα τεφροδοχείο αντί να την χρησιμοποιείτε για να ριχθεί με ορμή στην δημιουργία με πράξεις και έργα. Θέλετε πραγματικά να χαραμίσετε την δημιουργικότητά σας θαυμάζοντας δίχως όφελος το παρελθόν από το οποίο αισθανθήκανε τόσο εξουθενωμένοι, τόσο πληγωμένοι και ποδοπατημένοι;

Επί της ουσίας, το να συχνάζει ένας καλλιτέχνης καθημερινά σε μουσεία, βιβλιοθήκες και ακαδημίες (αυτά τα νεκροταφεία χαμένων προσπαθειών, αυτοί οι Γολγοθάδες ονείρων που σταυρώθηκαν, αυτά τα μητρώα θρυμματισμένων όρμων) είναι σαν να παρατείνεται η γονική κηδεμονία ενός έξυπνου νεαρού συνεπαρμένου από την μέθη που του προκαλεί το ταλέντο και οι φιλοδοξίες του.

Ετοιμοθάνατοι, ανήμποροι, φυλακισμένοι θα μπορούσαν να το αποδεχθούν. Αισθανόμενοι αποκομμένοι από το μέλλον, το αξιοθαύμαστο παρελθόν θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν βάλσαμο πάνω στις πληγές τους… Εμείς όμως οι νέοι, οι δυνατοί οι ζωντανοί φουτουριστές αποκλείεται να το δεχθούμε!

Κι έρχονται λοιπόν οι καλοί μας οι εμπρηστές με τα καμένα δάχτυλα!… Νάτους! Νάτους!… Άντε παιδιά βάλτε φωτιά στους διάδρομους της βιβλιοθήκης! Εκτρέψτε την ροή του καναλιού και πλημμυρίστε τις αποθήκες των μουσείων. Αχ! και να γινόταν να παρασυρθούν απ’ τα νερά όλοι οι διάσημοι πινάκες! Δώστε σειρά στις αξίνες και τα σφυριά! Κατεδαφίστε εκ θεμελίων τις ιερές μας πόλεις.

Στην παρέα μας οι μεγαλύτεροι σε ηλικία είναι τριάντα χρόνων έχουμε λοιπόν μπροστά μας το λιγότερο δέκα χρόνια να μπορέσουμε με άνεση να ολοκληρώσουμε την αποστολή μας. Στα σαράντα θα ρθει κι η δική μας σειρά να καταλήξουμε στα σκουπίδια. Άλλοι πιο νέοι και πιο θαρραλέοι θα ξεπροβάλλουν από παντού και θα ριχτούν απάνω μας. Χοροπηδώντας στο ρυθμό των δικών τους πρώτων ποιημάτων, με τα γαμψά τους νύχια θα χαράζουν τον αέρα, οσμιζόμενοι από τις χαραμάδες στις πόρτες των ακαδημιών, την δυσοσμία της αποσύνθεσης που θα εκλύουν τα έργα μας καθ’ οδόν προς τις κατακόμβες των βιβλιοθηκών.

Εμείς όμως δεν θα ήμαστε πλέον εκεί. Θα μας ανακαλύψουν μια χειμωνιάτικη νύχτα, κάπου στην εξοχή κάτω από κάποιο θλιβερό υπόστεγο που θα αντηχεί τον μονότονο ήχο της βροχής, καθισμένους οκλαδόν διπλά στο δονούμενο ακόμα αεροπλάνο μας, προσπαθώντας να ζεστάνουμε τα χεριά μας στη φωτιά των πιο προσφάτων βιβλίων μας που θα λαμπαδιάζουν σπιθοβολώντας και διαχέοντας στον αέρα στάχτες από εικόνες.

Θα συγκεντρωθούν γύρω μας, με ανάσα βαριά από άγχος και αγανάκτηση, και, εξαγριωμένοι όλοι τους, από την υπερηφάνεια και το αλύγιστο κουράγιο μας, θα πέσουν πάνω μας να μας εξοντώσουν, με ακόμα περισσότερο μίσος γιατί η καρδιά τους κατά βάθος θα σπαρταρά από αγάπη και θαυμασμό για μας. Η παντοδύναμη και αγία αδικία θα εκπυρσοκροτήσει στα μάτια τους και θα κατακεραυνώσει. Γιατί η τέχνη εκφράζεται μέσα από την βια, την κτηνωδία και την αδικία.

Οι μεγαλύτεροι από μας δεν έχουν ακόμα κλείσει τα τριάντα κι όμως ήδη έχουμε ξοδέψει θησαυρούς, θησαυρούς δύναμης, αγάπης, κουράγιου και αδάμαστης θέλησης, εντελώς βιαστικά πάνω στον ενθουσιασμό χωρίς να χολοσκάμε μη τύχει και χάσουμε την σκυτάλη.

Θαυμάστε μας! δεν μας έχει κοπεί η ανάσα… η καρδιά μας δεν νοιώθει την παραμικρή κούραση! Γιατί τρέφεται με τη φωτιά, το μίσος, την ταχύτητα. Εκπλήσσεστε; Ίσως επειδή δεν θυμάστε τίποτε από την ζωή! Όρθιοι απ’ όλους πιο μπροστά, σηκώνουμε το βόλεμα στον ουρανό και πετάμε στ’ αστέρια το γάντι!

Υποθέτω πως αναφωνείτε:… Αρκετά! Αρκετά! Είναι κατανοητό! Το υπαγορεύει η όμορφη ψευτολογική. “-Αυτό που είμαστε, μας ψιθυρίζει, είναι η περίληψη και προέκταση των προγόνων μας. “ “-Κι ας πούμε πως έτσι έχουν τα πράγματα!… Και τι μ’ αυτό;… Μας αφήνει αδιάφορους! Κι εσείς καλύτερα να μην εκστομίσετε κι άλλες τέτοιες προσβολές! Προτιμήστε να ορθώσετε ανάστημα, να σηκώσετε το κεφάλι!”

Όρθιοι του κόσμου μπροστάρηδες, για άλλη μια φορά να πετάξουμε με αυθάδεια το γάντι στ’ αστέρια!

f.-t. Marinetti

Επισήμανση: Για την ελεύθερη απόδοση του «μανιφέστου του φουτουρισμού» χρησιμοποιήθηκε το πρωτότυπο κείμενο όπως αυτό δημοσιεύτηκε στην παρισινή εφημερίδα Le Figaro φύλλο της 20/2/1909. είναι ευνόητο ότι το tricolore δεν ενστερνίζεται κατά καμία έννοια το περιεχόμενο είτε στο πρωτότυπο είτε στην απόδοσή του στην ελληνική γλωσσά.

Αθήνα, 17-01-2016

TRIOLORE Art Point Rights and Logo
TRICOLORE Art Point Rights