Keith Haring o Πικασό των Γκράφιτι

Στο γυμνάσιο ξεκίνησα να κάνω παρέα με τον συμμαθητή μου τον Γιώργο. Γρήγορα γίναμε κολλητοί. Πρέπει να ήταν στην δευτέρα λυκείου που ο κολλητός έκανε κάτι που σε όλους μέσα στην τάξη είχε φανεί συνταρακτικό. Αγόρασε το «κεφάλαιο» του Καρλ Μαρξ που τότε κυκλοφορούσε ψιλοπαράνομα. Και βέβαια άμεσα, οικειοποιήθηκε και το ανάλογο επαναστατικό στυλάκι και βάλθηκε να μιλά διαρκώς για την λαϊκή επανάσταση και την ισότητα.
Keith HaringΠαρίστανε τον ειδήμονα και ανέπτυσσε θεωρίες που τάχαμ είχε διαβάσει μέσα στο κεφάλαιο. μπούρδες δικές του κι αερολογίες! Οι συμμαθητές που δεν άφηναν τίποτε να πέσει χάμω, του είχαν κολλήσει το παρατσούκλι, «Κάρολος», που είχε αρέσει και στον ίδιο.
με τον Κάρολο συνεχίσαμε να κάνουμε παρέα και μετά το λύκειο. γύρο όμως στα εικοσιτέσσερα ή εικοσιπέντε χαθήκαμε όταν ξαφνικά εγώ έφυγα για την Γαλλία αναζητώντας να βρω εκεί το όνειρό μου. τελικά δεν το βρήκα και γύρισα πίσω, παντρεμένος και με μωρό! οι προτεραιότητές μου, όπως είναι φυσικό είχαν αλλάξει στο αναμεταξύ. κι έτσι δεν σκέφθηκα καν να έρθω σε επικοινωνία με τον Κάρολο. ώσπου, εντελώς συμπτωματικά, κάνα χρόνο μετά την επιστροφή μου, έπεσα πάνω του κάπου στην Αθήνα και από τότε αρχίσαμε να βρισκόμαστε που και που για κάνα καφέ.
Νομίζω πως δεν είναι κακό να διευκρινίσω πως αυτός ο άλλοτε πολύ οργισμένος επαναστάτης, κατά βάθος δεν είχε και σε μεγάλη εκτίμηση την εργατιά. αισθανόταν μεγάλη ντροπή που ο πατέρας του ήταν σιδεράς! Θεωρούσε ότι ήταν κάτι που του χαλούσε το προφίλ! θυμάμαι κάποτε είχε έρθει ένας καινούργιος καθηγητής και μας είχε ζητήσει, να σηκωθούμε ένας-ένας μπροστά στο θρανίο και πούμε το όνομά μας και δυο λόγια για μας και την οικογένειά μας. Ο Κάρολος τότε είχε κάνει τον καθηγητή να δεινοπαθήσει μέχρι να του εξηγήσει τι στην ευχή δουλειά έκανε ο πατέρας του.
Ήταν την εποχή εκείνη πάνω-κάτω που είχε πει πως θα γινόταν ζωγράφος.
και έγινε!
Γύρο στα εικοσιτέσσερα, αμέσως μόλις ξεμπέρδεψε με το στρατό νοίκιασε ένα καμαράκι (μια τρώγλη!), κάπου στους άγιους Θεοδώρους και το έκανε ατελιέ! Μετά έλεγε: «Πέρασε θα είμαι στο ατελιέ», «θα τα πούμε στο ατελιέ μου», «είμαι στο ατελιέ και δουλεύω» και άλλα τέτοια ψωνισμένα!!..
Το διάστημα αυτό τον τάϊζε βέβαια ο πατέρας του. Γιατί δεν έβγαζε ούτε μια! ούτε χρώματα δεν είχε να αγοράσει! Μια φορά αντί για λευκό τιτανίου είχε δοκιμάσει μια πατέντα με λευκό ντουροστίκ.
Το παραμύθι με την τέχνη δεν κράτησε πολύ! Σύμφωνα με την μητέρα του, το μυαλό του παιδιού της γρήγορα ήρθε στη θέση του, ξενοίκιασε το καμαράκι και ρίχτηκε με ζήλο στην δουλειά του πατέρα του. Δούλεψε για ένα μικρο διάστημα σιδεράς και μετά επειδή του «έκοβε», το γύρισε στα αλουμίνια. Την ζωγραφική την συνέχισε σαν χόμπι.
Μετά παντρεύτηκε, έκανε οικογένεια και άρχισε να δουλεύει όλο και πιο πολύ και να ζωγραφίζει όλο και πιο λίγο, μέχρι που σταμάτησε εντελώς.
«Ένα όμορφο παιδικό όνειρο ήταν, που κράτησε όσο κράτησε και μετά έφυγε να πάει αλλού…» έλεγαν με ανακούφιση οι δικοί του.

-«Κι από ζωγράφος ο Κάρολος, αλουμινάς;!» του είχα πει μια φορά για να τον πειράξω,
-«Και γιατί όχι; άλλο πράμα θα έπρεπε να σε απασχολεί…», μου είχε απαντήσει, «κανονικά θα έπρεπε να αναρωτιέσαι τι σόι αλουμινάς μπορεί να είναι κάποιος που δεν τα πάει καλά με το μέτρημα. Ο αλουμινάς, τι κάνει; μετράει και κόβει. Μετράει και κόβει. Εγώ μετράω λάθος και κόβω λάθος!»
Και με το που ολοκληρώνει την πρόταση κάνει μια με το χέρι και πετάει σε ένα τενεκέ, ένα ρετάλι.
-«Πάλι λάθος! φτου!»
Keith Haring painting-«Ασ’ τα σάπια ρε!» του λέω «εσύ είσαι φαινόμενο!, είσαι από τους λίγους ζωγράφους που τα ‘κονομάνε!!!»
-«Όμως όχι από την ζωγραφική! ρε συ, από τα αλουμίνια βγάζω το ψωμί μου!»
-«Και ποια είναι η διαφορά ρε Κάρολε; Τέχνη η μια τέχνη και η άλλη!»
Η αλήθεια είναι πως στάθηκε τυχερός. Συνέπεσε να ασχοληθεί με τα αλουμίνια πάνω σε κείνη την χρονική περίοδο που το χρήμα έρεε άφθονο στην οικοδομή. Όλοι είχαν πέσει τότε με τα μούτρα και χτίζαν. Όσοι είχαν άφθονο παρά χτίζαν από τα θεμέλια. Όσοι δεν είχαν, παίρναν δάνειο και χτίζαν κι αυτοί. Κάποιοι άλλοι ανακαίνιζαν απλά το πατρικό. Κατά κανόνα άλλαζαν τα παλιά κουφώματα και βάζαν σύγχρονα, αλουμινίου. Άλλοι πάλι έφτιαχναν εξοχικό ενώ άλλοι (πολλοί! πάρα πολλοί!) έφτιαχναν στη ζουλά κανένα αυθαίρετο. Εν πάση περιπτώσει όλοι κάτι κάναν και ρίχνανε χρήμα. Κι ένα μέρος από αυτό το χρήμα κατέληγε στην τσέπη του Κάρολου!
Το αποτέλεσμα; Ο φιλαράκος απέκτησε γρήγορα κοιλιά και ένα μόνιμα γεμάτο πορτοφόλι!
Από την άλλη, ο πατέρας του αν και είχε δουλέψει μια ζωή σαν το σκυλί και ήταν ονομαστός τεχνίτης δεν είχε αξιωθεί να βάλει μια πετρά πάνω στην άλλη! μια ζωή φουκαράς! Με ιδρώτα και πολλές στερήσεις είχε κατορθώσει, ύστερα από πολλά χρονιά, να αγοράσει το μαγαζάκι που δούλευε και να γλυτώσει από το βραχνά του ενοικίου. Αυτό ήταν όλο!
Κατά μέταλλα μεροδούλι μεροφάι.
Πατέρας και γιος είχαν ωστόσο πολλά μοιασίματα. Μονάχα στο μέτρημα πατέρας και γιος ήταν τα άκρα αντίθετα. Ο πατέρας ήταν πρώτος στην αριθμητική και άσσος στο μέτρημα!
μεροκαματιάρης και στερημένος, αναγκαστικά τα έβλεπε όλα σαν αριθμούς.
Έτσι οι αριθμοί μέσα του είχαν αποκτήσει μια ξεχωριστή ομορφιά. ένα εικαστικό περιεχόμενο.
Θυμάμαι μια φορά που κουβεντιάζαμε με τον Κάρολο περί τέχνης εκεί μπροστά στο εργαστήρι του, αυτός παρακολουθούσε την συζήτηση από μέσα. Κάποια στιγμή παρατάει το σφυρί και την πόντα, σκουπίζει τα χεριά του, πλησιάζει και μας λέει:
«Σταθείτε θα σας μάθω εγώ πως να ζωγραφίζετε σωστά, θα σας δείξω πως κάνουμε το πρόσωπο του ανθρώπου με αριθμούς.»
Παίρνει ένα διπλοξυσμένο μολυβί που είχε στερεωμένο στο αυτί και με χέρι μαύρο από τις σκουριές κάνει ένα, δυο, τρεις αριθμούς σαν καλικάντζαρους έτοιμους να πηδήξουν έξω από το χαρτί. Έναν εδώ κι άλλον εκεί.
Μετά γυρνά το χαρτί μας το χώνει στην μούρη και μας λέει θριαμβευτικά:
«Ορίστε ένα πρόσωπο!»
Keith Haring paintingΜετά σηκώνεται το τσαλακώνει, το κάνει με τις παλάμες του μια μικρή μπαλίτσα, το πετά μακρυά και γυρνά στον Κάρολο και του λέει:
«Ή κάτσε ρε!, και μάθε αληθινά γράμματα ή έλα μέσα να σου δείξω πως βγαίνει το μεροκάματο!»
Ο λόγος του δεν είχε κακία. Τον Κάρολο τον αγαπούσε πολύ. του είχε μιλήσει απότομα επειδή ανησυχούσε. Αν μπορούσε ωστόσο να διαβάσει το μελών θα ήταν πιο αισιόδοξος. ο Κάρολος θα ακολουθούσε το επάγγελμά του κι ο κατασκευαστικός τομέας θα γινόταν Ελντοράντο, τα μεροκάματα των τεχνητών θα εκτοξεύονταν κι ο γιος του θα έβγαζε πιο πολλά κι από γιατρό!!
Δυστυχώς όμως όπως ήρθαν οι χρυσές εποχές και τα Ελντοράντο, έτσι κι έφυγαν και να ‘μαστε τώρα μέσα στην κρίση και τα μνημόνια το νούμερο 1, το νούμερο 2 & το 3, τα κάπιταλ κοντρόλ και δεν συμμαζεύεται.
Τι να πεις; έτσι είναι η ζωή! Όλα κάνουν σβούρες και τίποτε δεν κρατάει αιωνία. Ούτε το κάλο άλλα ευτυχώς ούτε και το κακό!
Είμαι σίγουρος ότι τα πράγματα θα βελτιωθούν πολύ σύντομα. Όταν δε θα υπάρχει άλλο πιο κάτω, όλα θέλοντας και μη, θα πάρουν και πάλι την ανιούσα και οι συνθήκες για τον κόσμο θα βελτιωθούν.
Έτσι γίνεται πάντα κι έτσι θα γίνει προφανώς και τούτη τη φορά.
Ίσως αύριο, ίσως και μεθαύριο…
…Τέλος πάντων!
Ας αλλάξω θέμα,,
Πολύ πρόσφατα πέρασα από το μαγαζί του Κάρολου για καφέ και με την ευκαιρία να του υπενθυμίσω την περίπτωση με το βορινό παράθυρο του σπιτιού που δεν σφραγίζει καλά. σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της συζύγου, έπρεπε να επισημάνω στον Κάρολο πως ο χειμώνας πλησιάζει και να του ζητήσω μην το χρονοτριβεί άλλο. Εγώ βεβαία αυτό που σκόπευα να του πω ήταν να το συντομεύει γιατί δεν αντέχω άλλο την γκρίνια… Τέλος πάντων!
Μπαίνοντας μέσα στο εργαστήρι του, τον βρήκα να κάθεται στο γραφείο.
Το ντεκόρ στον τοίχο είχε αλλάξει. Μια γυμνόστηθη που είχε κολλήσει παλιότερα ο βοηθός είχε φύγει από την θέση της.
Αντί να τον χαιρετίσω δείχνω πάνω από το κεφάλι του και τον ρωτώ:
«Που είναι η κοπέλα;»
«Την έβαλα στην τουαλέτα!… μπαίνει κόσμος και την βλέπει!» μου λέει,
«Και πως σου κατέβηκε να στέλνεις τον κόσμο να την βλέπει στην τουαλέτα; Αν έχεις πρόβλημα και δεν μπορείς να συγκεντρωθείς γιατί δεν πας εσύ στην τουαλέτα; Και τώρα τι είναι αυτό που μας κότσαρες; Πολύ ερασιτεχνικό μου φαίνεται!»
Γέλασε και μου εξήγησε πως είναι μια σελίδα που έκοψε από ένα ημερολόγιο με έργα του Keith Haring που είχε αγοράσει από κάποιο σύλλογο για την οικονομική ενίσχυση ασθενών με aids.

Keith Haring painting

«Ξέρεις», μου εξήγησε, «κι ο Haring είχε προσβληθεί από τον ιό του aids, αλλά δεν μπόρεσε να τα βγάλει πέρα με την ασθένεια. Πέθανε το 1990, 31ενος ετών. Και δυστυχώς τον αμέσως επόμενο χρόνο πέθανε, από aids κι ο Freddie Mercury των Queen, κι αυτός πολύ νέος! Βλέπεις τα φάρμακα που κυκλοφορούσαν τότε δεν έσωζαν ζωές…  Ο Keith Haring ήταν γνωστός σαν ο Πικάσο του γκράφιτι. Παρ’ ότι πέθανε νέος, πρόλαβε να ζήσει την επιτυχία και την αναγνώριση.»
«Εντάξει ρε συ όμως δεν ήταν λιγάκι αρρωστημένα αυτά που ζωγράφιζε;», τον ρώτησα.
«Αναφέρεσαι στα σχεδία με τα σεξουαλικά υπονοούμενα;»
«Ακριβώς! Τι μέρος του λογού ήταν ο άνθρωπος;»
«Ήταν στρατευμένος καλλιτέχνης, που κριτίκαρε αυστηρά τις πολεμικές επεμβάσεις, μαχόταν τον ρατσισμό και ο,τι καταπιέζει το δικαίωμα του κάθε ανθρώπου στη ζωή. Ήταν υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεωρούσε δικαίωμα του καθενός να εκφράζεται και να αναδεικνύεται μέσα από την διαφορετικότητά του. Ο ίδιος ήταν gay και θεωρό πιθανό να είχε βιώσει το αποτέλεσμα της πολίτικης των διακρίσεων και να είχε πέσει θύμα φυλετικής βίας.»
«Περίφημα, για ολ’ αυτά σήμερα πολλοί θα τον θαυμάζουν όμως δεν μου είπες τίποτε γι αυτά τα περίεργα σχέδια»
-«Τι να πω; Ο Haring με την ζωγραφική του έκανε κριτική και σατίριζε ήθη και συμπεριφορές! Αυτή είναι η άποψή μου.»
«Είναι κι αυτό μια υπόθεση… Αυτό που προσωπικά μου αρέσει πάντως στον Haring είναι αυτή η beach party παλέτα του και η αδιαπραγμάτευτα χαρούμενη διάσταση που δίνει στα πράγματα.»
«Οπωσδήποτε!»
«Είναι όμως ξεκάθαρο ότι έχει επηρεαστεί από την ζωγραφική των Kuna. Κάποια έργα του αν τα βάλεις δίπλα-δίπλα με έργα των kuna χάνεσαι! Δεν ξέρεις ποιο είναι ποιου.»
«Ισχύει! Στην τέχνη πάντως είναι συνηθισμένο κάποιος να ξεκινά μια ιδέα, κάποιοι να την εξελίσσουν καθώς κάποιοι άλλοι παράλληλα απλά την αντιγράφουν. Η ουσία είναι ο,τι παίρνεις να μπορείς να το πηγαίνεις ένα βήμα πιο πέρα. Αυτό ακριβώς έκανε ο Haring. πήρε την ζωγραφική των κούνα, την αφομοίωσε και την εξέλιξε κυρίως ως προς το περιεχόμενο και την σημειολογία, όχι στυλιστικά!.. Δεν μου λες μια και ξεκινάς το περιοδικό δεν κάνεις ένα αφιέρωμα;»
«Σε σένα;»
«Αν είναι για καμιά διαφημισούλα για τα αλουμίνια δεν λέω όχι, διαφορετικά εμένα να με αφήσεις στην ησυχία μου!»
«Εντάξει δεν σε πειράζω εσένα, πάντως για αφιέρωμα δεν νομίζω, δεν είναι στο στυλ του περιοδικού. Θα κάνω μια αναφορά και θα δώσω το έναυσμα όποιος θέλει να το ψάξει, αφιερώματα υπάρχουν παντού και για τον Ηaring και για όλους.»
«Όπως αγαπάς!»
«Oκ! εσύ θα αναλάβεις να διαλέξεις πίνακες και ‘γω θα φροντίσω για τα υπόλοιπα.»
«Έγινε!»

TRICOLORE Art Point Rights