Τι θέλει να πει ο καλλιτέχνης;

Καμιά φορά η συγκυρία το φέρνει και τα περιστατικά συμβαίνουν την πλέον κατάλληλη στιγμή…
Πριν μερικές μέρες είχα βγάλει βόλτα το σκυλάκι εδώ στην γειτονιά. Λίγα μέτρα πιο πέρα από το σπίτι μου συνάντησα ένα γείτονα. Κάτι Honore Daumier Κριτικοί Τέχνηςμαστόρευε, μόλις με είδε μια αίσθηση ανακούφισης διαγράφηκε στο πρόσωπό του. Κατάλαβα πως έψαχνε για πρόφαση να παρατήσει την δουλειά, μάλλον του χρειαζόταν να πάρει μια ανάσα.. Καθίσαμε λοιπόν στην άκρη. Καθώς τα λέγαμε μας πλησίασε μια ευτραφής κυρία, κάποιας ηλικίας, σπρώχνοντας ένα καροτσάκι με μωρό. Φθάνοντας δίπλα μας κοντοστάθηκε για να δει το μωρό το σκυλάκι. Αυτό τρελαίνεται για τα μωρά, αμέσως άρχισε να του κάνει χαρές και ακροβατικά! Η σκηνή ήταν πολύ ωραία και τη χαζέψαμε για λίγο και οι τρεις. Μετά ακολούθησε ένα μικρό διάστημα αμηχανίας. Κοιταζόμαστε χωρίς να έχουμε κάτι να πούμε. για να σπάσω τη σιωπή κάνω μια φιλοφρόνηση στην κυρία: –«Τι καλό μωράκι! Σας μοιάζει!», της λέω, –«Και πως να μην μου μοιάζει» μου άπαντα εκείνη κοφτά! «Η γιαγιά του είμαι!»«Σύμφωνοι», εξακολούθησα εγώ, «αλλά δεν είναι κι απαραίτητο!..». Αυτή χωρίς να απαντήσει στρίβει το κεφάλι και συνεχίζει τον δρόμο της. Φθάνοντας λίγα μετρά πιο πέρα ακούγεται να μονολογεί: –«Έλα Χριστέ και Παναγιά! Θα μπορούσα στην ηλικία μου να έχω παιδί;!!» Απόμεινα αποσβολωμένος να κοιτώ τον γείτονα που ατάραχος συνέχιζε να ξετυλίγει και πάλι το νήμα των σκέψεών του… Συμπέρανα πως η κυρία παρερμηνεύοντας τα λογία μου είχε παρεξηγηθεί. Μάλλον αυτό το …«δεν είναι κι απαραίτητο» της είχε κάτσει στραβά! Εγώ πάντως λέγοντάς το εννοούσα ότι δεν είναι απαραίτητο να μοιάζουν, ντε και σώνει, τα εγγόνια στους παππούδες και τις γιαγιάδες! Αυτή ωστόσο κατάλαβε ότι εννοούσα πως δεν είναι απαραίτητο, να είναι η γιαγιά του παιδιού και ότι θα μπορούσε κάλλιστα να είναι η μαμά!…
Το απόγευμα βρέθηκα με κάτι φίλους. Θυμήθηκα το περιστατικό και τους το διηγήθηκα να δω πως θα αντιδράσουν και τι θα πουν…
Ο ένας λοιπόν, γέλασε γιατί το βρήκε πολύ αστείο.
Ο δεύτερος με κοίταξε μπερδεμένος και με ρώτησε, άκουσον!, …αν το μωρό ήταν όρθιο!!
Οι άλλοι τρεις, συμφώνησαν μεταξύ τους. Μου εξήγησαν ότι με την τεχνητή γονιμοποίηση, πολλές γυναίκες αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία απ’ ότι στο παρελθόν. Άρα ο καθένας σήμερα θα μπορούσε να μπερδέψει μια γιαγιά με μια μαμά. Αυτό νόμισε πως έκανες και μάλλον δεν της άρεσε..
Μάλιστα λέω!…
Εκεί που έβλεπα το περιστατικό αυτό άπλα σαν ένα αστείο ανέκδοτο, τα λόγια των φίλων μου με έβαλαν σε περισυλλογή.
«Μα είναι δυνατόν», αναρωτιόμουν, «ο κώδικας επικοινωνίας, να είναι τόσο ασαφής και διφορούμενος;
Πως θα έπρεπε, τέλος πάντων να εκφραστώ χωρίς να αφήνω τα περιθώρια παρερμηνείας;»
«Αν έλεγα λχ  -«Ακούστε μανδάμ, το γεγονός ότι είσαστε η γιαγιά του παιδιού, δεν προεξοφλεί,  a priori ότι το μωρό θα μοιάζει εμφανισιακά απαραιτήτως σε εσάς!» Πως σας φαίνεται; Μήπως όμως αυτά τα λογία οδηγούσαν σε ακόμα μεγαλύτερη συγχυσμένη. μήπως άθελα μου άφηνα κάποιον υπαινιγμό σχετικά με την πατρότητα του παιδιού;!! Θου Κύριε!
Πολλά είναι τα ζευγάρια που καταφεύγουν στην λύση της υιοθεσίας. Μήπως με αυτά τα λογία έβγαζε το συμπέρασμα ότι εννοώ πως το παιδί είναι υιοθετημένο;
Μήπως τα έκανα χειρότερα τα πράγματα;
Ευτυχώς που δεν ξεστόμισα κάτι τέτοιο! Θα ήταν μεγάλη απερισκεψία!
…Ίσως αν εκφραζόμουν πιο σχολαστικά, με μεγαλύτερη λεπτομέρεια;
Θα έπρεπε βέβαια να εκφωνήσω ένα μικρο λογύδριο, πρώτα θα έπρεπε να κάνω μια μικρή εισαγωγή για να διαβεβαιώσω για τις αγνές μου προθέσεις. Μετά στο κυρίως θέμα, θα ανάπτυσσα τις υποτυπώδεις γνώσεις που έχω στην βιολογία. Θα της εξηγούσα επιστημονικά τι ισχύει όσον αφορά τις πιθανότητες μεταβίβασης των χαρακτηριστικών των γονέων στους απογόνους. Και για του λόγου το αληθές θα της ζητούσα να κάνει δυο λεπτά υπομονή για να μπω στον ιστό να ρίξω μια μάτια στο δέντρο κληρονομικότητας, να το θυμηθώ και να της το εξηγήσω, να την βοηθήσω να διαμορφώσει μια ορθή άποψη. Και μετά τι θα μπορούσε να πει; Ό,τι κι αν μου έλεγε, θα της απαντούσα: –«Μα τι λέτε κυρία μου, εδώ μιλάει η επιστήμη!» Και παρ την χάμω!
Ίσως να πείτε: –«Μεγάλη διάσταση έδωσες στο θέμα ρε φίλε!»
Απατάστε! Υπήρχε και συνέχεια 🙁
Την επόμενη, η κυρία αυτή, πήγε σε μια κοινή μας γνωστή (Βούλα την λένε αλλά δεν έχει σημασία) και παραπονέθηκε ότι αυτός εκεί με τα γυαλιά και το σκυλάκι (δηλαδή εγώ, ..αυτό έχει σημασία) την προσέβαλε και μάλιστα παρουσία του κυρίου Θόδωρου (ο κύριος με τον οποίο συζητούσα, ..αδιάφορο). Η Βούλα άκουσε το περιστατικό με όλες τις λεπτομέρειες άλλα δεν μπόρεσε να δώσει καμιά εξήγηση για το «απρεπές» φέρσιμό μου. Ωστόσο, την διαβεβαίωσε ότι θεωρούσε αδύνατον να εννοούσα κάτι προσβλητικό, γιατί πρώτα απ’ όλα σαν άνθρωπος δεν μου αρέσει το κουτσομπολιό!!! και σ’ αυτήν ακριβώς την τελευταία λέξη της Βούλας κρύβεται το κλειδί για την κατανόηση του γρίφου της παρεξήγησης!
Η υπόθεση, όπως μου εξήγησε η Βούλα (και να σκεφτεί κανείς πως μόλις προ λίγου έλεγα πως δεν έχει σημασία πως την λένε), η υπόθεση, να το επαναλάβω, έχει βάθος! Η κόρη της κυρίας, είχε καταβάλλει πολλές προσπάθειες άλλα δεν μπόρεσε να αποκτήσει παιδί. Έτσι λοιπόν με τον άντρα της κατέφυγαν στην λύση της υιοθεσίας. Όταν είπα στη γιαγιά, «το παιδί σας μοιάζει», εκείνη το εξέλαβε ως υπονοούμενο και θίχτηκε! Γι αυτό και μου υπογράμμισε ότι το παιδί της μοιάζει επειδή είναι η γιαγιά άρα το παιδί είναι οπωσδήποτε δικό τους και μάλιστα της κόρης της αφού η ίδια δεν είναι πλέον σε ηλικία για να κάνει παιδιά!

Για λογούς ευγενείας θα πω: Έμεινα άφωνος! Κανονικά θα έλεγα χέστηκα!
Το νόημα ωστόσο είναι πως, ο προφορικός λόγος, η αμεσότερη και η απλούστερη μορφή επικοινωνίας, πολλές φόρες δεν βοηθάει να εξηγήσουμε ούτε τα άπλα και τα αυτονόητα! Το βάζο είναι πάνω στο τραπέζι ή το τραπέζι κάτω από το βάζο;
Μαζί μιλάμε και χωριά καταλαβαινόμαστε! 🙁

Και τι συμβαίνει με άλλες μορφές επικοινωνίας με ασύγκριτα πιο περίπλοκους και ασαφείς κώδικες; Όπως ας πούμε ο κώδικας επικοινωνίας που χρησιμοποιούν οι καλλιτέχνες;
Μπορεί να επικοινωνήσει πραγματικά ένας καλλιτέχνης μεσώ της τέχνης του με τον έξω κόσμο;
Και αν όχι πως αντέχει να δημιουργεί έργα τέχνης στερημένος από την δυνατότητα επικοινωνίας;
Σε ποιον απευθύνεται; Στον κανένα;
Και από την πλευρά του κοινού (του θεατή ή του ακροατή δηλαδή) τίθεται ένα αντίστοιχο ερώτημα:
Μπορεί να απολαύσει κανείς ένα έργο τέχνης χωρίς να το κατανοεί απολυτά; Ή  μήπως επιβάλλεται να πάρει και πάλι την υπόθεση στα χεριά της η κυρία Βούλα; (…η γειτόνισσα που έλεγα πως δεν έχει σημασία πως,,, να μην κουράζω τώρα επαναλαμβάνοντας τα ίδια και τα ίδια).

Στην ουσία δεν υφίσταται κανένα πρόβλημα γιατί η τέχνη ακολουθεί την ζωή, είναι μέρος της ζωής, μέρος της καθημερινότητας.

Και όπως στην πραγματική ζωή δεν θα τελειώναμε ποτέ, αν στην καθημερινή μας συναναστροφή με τους άλλους, επιπρόσθετα με την τήρηση των κανόνων ευγενείας, οφείλαμε να δίνουμε διαρκώς εξηγήσεις.

Και στην πράξη επιλέγουμε να ζούμε απλά, να εκφραζόμαστε απλά και ευγενικά και οποίος κατάλαβε, κατάλαβε! 😉

Και όταν παρουσιάζεται η ανάγκη, όταν επιβάλλεται να βρεθεί κάποιος να συνεπικουρήσει στις προσπάθειές μας,
τότε αναζητούμε ένα λογιστή ή ένα δικηγόρο. Ένα ψυχολόγο, ένα κληρικό ή ένα φίλο.

Κατά παρόμοιο τρόπο θα πρέπει να προσεγγίζουμε και να απολαμβάνουμε την τέχνη:
Εν γένει χαλαρά,
να την ζούμε!
Και όπου εμείς το κρίνουμε σκόπιμο,
όταν νοιώσουμε την ανάγκη
να διαβάσουμε σωστά τα χείλη του καλλιτέχνη,
για να μάθουμε τι θέλει να πει ο καλλιτέχνης τέλος πάντων,
εκεί σ’ αυτό το σημείο μετράει η άποψη του κριτικού.

TRICOLORE Art Point Rights