Το παράδοξο και ο μύθος του Picasso

Ο Πικασό σε ώριμη ηλικία.
…ο Πικασό

Τον βρήκα σε μια φωτογραφία με άσπρο μαλλί φαλακρίτσα, γυμνό από την μέση και πάνω, να ποζάρει ρουφώντας την κοιλιά!!!
Τι να σχολιάσει κάνεις και τι συμπέρασμα να βγάλει;
Τέλος πάντων!..
Κάποτε κάποιος μη μπορώντας να αντιληφθεί το περιεχόμενο ενός πίνακά του, τον ρώτησε:

Μα τι αναπαριστά;»
Ένα εκατομμύριο!» του απάντησε εκείνος,

…και μπορούμε να πούμε πως ήταν αρκετά ειλικρινής γιατί ο Picasso τότε, ήταν κάτι σαν νομισματοκοπείο! Ακόμα και σήμερα τόσα χρόνια μετά τον θάνατό του (1973), τα πάντα μέχρι την τελευταία μπούρδα, ότι υπέγραψε κοστίζει ένα σωρό λεφτά!
Ο Pablo Ruiz Picasso, γεννήθηκε το 1881 και πέθανε το 1973, 91ενος ετών. Καθ’ όλη την διάρκεια της μακράς ζωής του, τον χαρακτήριζε μια δημιουργική φρενίτιδα.
Έκανε σχεδόν τα πάντα: πίνακες, χαρακτικά, γλυπτά, κεραμικά, απεριόριστα.
Μιλάμε για, πάνω-κάτω, 50.000 έργα!
Ένα αστρονομικό νούμερο!
Εξίσου αστρονομικό είναι και το ποσό στο οποίο αποτιμάται το καθένα από αυτά!
Το μίνιμουμ κόστος για ένα απλό σχεδιάκι με τέσσερις, άντε πέντε λιτές γραμμούλες, ανέρχεται σε δέκα, είκοσι, τριάντα χιλιάδες ευρώ και βάλε!
Συνεπώς δεν είναι διόλου παράξενο που η αγορά είναι φίσκα σε πλαστούς Picasso.

Ορισμένες περιπτώσεις που έχουν έρθει στην επιφάνεια είναι αρκετά αστείες.

Ένας πίνακας, για παράδειγμα, έγινε αντιληπτό ότι ήταν πλαστός όταν κάποιος παρατήρησε ότι περιείχε ένα pc!!! Πρόκειται για ένα στοιχείο αναχρονισμού, τα pc βγήκαν στην αγορά πολύ μετά τον θάνατο του καλλιτέχνη.

Ένας Πικασό με PC
Ένας Πικασό με PC

Μια άλλη περίπτωση αφορούσε ένα πινάκα που είχε αγοραστεί έναντι 179.000€, γι αυτόν προέκυψε ότι ήταν κατασκευασμένος με χρώματα της Leroy-Merlin. Μια γκάμα χρωμάτων που η εταιρεία κυκλοφόρησε πρόσφατα, αρκετές δεκαετίες μετά τον θάνατο του καλλιτέχνη.
Τι τρέχει λοιπόν; Να υποθέσουμε πως οι ευκατάστατοι λάτρεις του Picasso τυχαίνει να είναι αφελείς και ευκολόπιστοι και πέφτουν εύκολα στα δίχτυα των απατεώνων;
Ή μήπως η αιτία βρίσκεται αλλού;
Μήπως τελικά είναι εύκολο να αναπαραχθεί ένας πίνακας που να μοιάζει τόσο πολύ με αυθεντικό που να ξεγελά ακόμα και το έμπειρο μάτι του ειδικού;

Είναι δυνατόν να συμβαίνει κάτι τέτοιο;
Λογικά, η διαφορά θα έπρεπε «να βγάζει μάτι«!
Ας μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για τον διασημότερο ζωγράφο του εικοστού αιώνα. την πιο εμβληματική μορφή στον χωρώ της ζωγραφικής! Μια ιδιοφυΐα σύμφωνα με πολλούς!
Ας δούμε τι ακριβώς συμβαίνει…
Κατ’ αρχάς να διευκρινίσουμε ότι υπάρχουν αρκετά είδη πλαστογραφίας.
Από αυτά τα πιο βασικά είναι τρία:
Το πλέον συνηθισμένο είναι να πλαστογραφείται μόνο η υπογραφή.
Ας υποθέσουμε δηλαδή πως υπάρχει ένας πίνακας ο οποίος είναι πράγματι αυθεντικός άλλα τυχαίνει να είναι ανυπόγραφος. Επειδή αν ήταν υπογεγραμμένος θα είχε υπερδιπλάσια άξια, ο κάτοχός του ή κάποιος άλλος ενεργώντας για λογαριασμό του, φροντίζει ώστε να προσθέτει η υπογραφή. Ενδέχεται να κυκλοφορούν αρκετοί (αδιευκρίνιστο ποσού) αυθεντικοί πινάκες και σχεδία του Picasso με πλαστές υπογραφές. Δεν υπάρχει κάτι το παράξενο σε αυτό! Ο Picasso για διάφορους λόγους αρκετά συχνά έθετε την υπογραφή του κατά την πώληση. Για τους ίδιους προφανώς λόγους αρνιόταν πεισματικά να προσυπογράψει και οποιονδήποτε ανυπόγραφο πινάκα του προσκόμιζαν.
Σημειώνουμε ότι σήμερα για να εξασφαλίσει κάνεις εγγύηση γνησιότητας, γενικά για τα έργα του Picasso, υπογεγραμμένα και ανυπόγραφα, θα πρέπει να αποτανθεί στην Maya Widmaier Picasso.

Ο Wolfgang Beltracchi

Ο Wolfgang Beltracchi

Ένα δεύτερο είδος πλαστογράφησης, είναι η αντιγραφή ενός γνησίου, γνωστοί ή το πιο συχνά άγνωστου έργου του μεγάλου ζωγράφου.
Η μέθοδος αυτή μπορούμε να πούμε ότι είναι η πιο βλακώδης!
Η μαϊμού, τις περισσότερες φόρες ξεχωρίζει με κλειστά μάτια. Ακόμα και αν πρόκειται περί άριστης ποιότητας ρεπλίκα, με τα σημερινά μέσα η άπατη αποκαλύπτεται πανεύκολα με διάφορους τρόπους (έλεγχος διαστρωμάτωσης, μελέτη των υλικόν κλπ).
Το τρίτο είδος που είναι και το πιο δημιουργικό, συνιστάται στην δημιουργία ενός νέου πίνακα σύμφωνα με την τεχνοτροπία του Picasso. ακολουθώντας δηλαδή χοντροειδώς την ίδια συνταγή με τον Picasso, ο πλαστογράφος φτιάχνει ένα ολόφρεσκο πινάκα και περιμένει να στεγνώσει για να τον σπρώξει!
Τα παραπάνω στοιχειά ενδέχεται να περιπλέκουν αντί να επιλύουν τον γρίφο.
Πως είναι δυνατόν το εκπαιδευμένο μάτι ενός ειδικοί να μην μπορεί να διακρίνει ένα γνήσιο έργο από ένα πλαστό;
Γιατί περνούν χρόνια και χρόνια μέχρι να αποκαλυφθεί ότι κάποιος γνωστός ίσως πινάκας ήταν τελικά πλαστός;!!!
Που μπορεί να οφείλεται αυτό;

Μια εκδοχή μπορεί να είναι ότι ο πλαστογράφος είναι ένας πολύ ταλαντούχος και μάλιστα διάσημος αντιγραφέας. ο Wolfgang Beltracchi είναι ένας απ’ αυτούς. Διαδίδεται ότι στα 14 εντυπωσίαζε τους πάντες μιμούμενος άριστα την τεχνική του Picasso.
…Αυτός ο πιτσιρικάς μεγαλώνοντας κατόρθωσε να εξαπατήσει, επί σειρά ετών, τους πιο διακεκριμένους ειδικούς.
Ένας άλλος διάσημος αντιγραφέας του Picasso είναι ο Guy Ribes. Ο Ribes για ενα διάστημα έζησε και στην Αθήνα. Κατά το διάστημα της παραμονής του εδώ ζωγράφισε τα ντεκόρ δυο θεατρικών παραστάσεων… Σε γενικές γραμμές ο Ribes πουλάει λιγότερο μιλιταριστική από τον Beltracchi ωστόσο οι δικοί του πίνακες είναι μάλλον πιο πειστικοί. Ο Ribes συνελήφθη το 2005. Η ποινή που του επιβλήθηκε ήταν αρκετά ελαφριά: τρία χρόνια στη στενή (τα δυο με αναστολή). Σύμφωνα με τον συνήγορό του, το δικαστήριο αναγνώρισε ως ελαφρυντικό στοιχείο την εξαιρετική ποιότητα των έργων του. Του αναγνώρισε την ιδιότητα του καλλιτέχνη και τον ξεχώρισε από τους απλούς παραχαράκτες! Τώρα μεταξύ μας αυτό που πρέπει να συνέβη είναι ότι ο Ribes, προκείμενου να πέσει στα μαλακά, μάλλον θα συνεργάσθηκε με την αστυνομία και θα κατέδωσε τα υπόλοιπα μέλη της σπείρας.
το ερώτημα συνεπώς επανέρχεται..
μπορεί ή δεν μπορεί ένας πλαστογράφος να εξαπατήσει τους πάντες ακόμα και τους ειδικούς;
θα λέγαμε ότι στην περίπτωση που έχουμε να κάνουμε με ένα απλό σχεδιάκι πράγματι δεν αποκλείεται να εξαπατηθεί ακόμα και ο ειδικός. αν πρόκειται για μια σύνθεση, τότε είναι πολύ πιο δύσκολο και για τις περιπτώσεις που έχουμε να κάνουμε με ένα ολοκληρωμένο πίνακα τότε πρέπει να το αποκλείσουμε παντελώς.

Πικάσο: Σχέδιο με μολύβι

Πικάσο: Σχέδιο με μολύβι

Τα έργα του Picasso, στην πλειοψηφία τους τουλάχιστον γιατί όπως είπαμε υπάρχουνε και μπούρδες, είναι εμπνευσμένα, όμορφα και πρωτότυπα!
Τα χαρακτηρίζει μια χαριτωμένη απλότητα. μια επιτηδευμένη αφέλεια! Αυτός είναι ο λόγος της ξεχωριστής γοητείας που ασκούν και συνάμα ο λόγος που τα έργα του δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι μπορούν εύκολα να αντιγράφουν ή να αναπαραχθούν.
Δυστυχώς ο Picasso, άθελά του προφανώς, άνοιξε κατά κάποιο τρόπο, την όρεξη πολλών επίδοξων πλαστογράφων. Τα έργα του δεν τηρούν, κάποια αυστηρά ποιοτικά στάνταρς (σ.σ.: το λέω ευγενικά). Ο ίδιος δεν έκανε καμία διαλογή των έργων του. Τα κρατούσε όλα, δεν απέρριπτε ούτε κατέστρεφε ποτέ κανένα!
Επομένως ανάμεσα στα έργα του υπάρχουν και πολλά σχετικά (sic!) κακής ή υποδεέστερης ποιότητας.
Συνεπώς ένας πλαστός Picasso για να είναι πειστικός, δεν είναι απαραίτητο να είναι ένα αριστούργημα τέχνης.
Το γεγονός αυτό διευκολύνει την δουλειά του πλαστογράφου. Ο επίδοξος ψευτο-Picasso δεν χρειάζεται να είναι προικισμένος με ένα ξεχωριστό ταλέντο. Του είναι αρκετό να μελετήσει το έργο του Picasso, να κατανοήσει την σημειολογία και να εξασκηθεί αντιγράφοντας γνήσια έργα έως ότου αφομοιώσει την τεχνική όσο καλύτερα μπορεί.
Τα έργα που θα είναι σε θέση να φτιάξει εν συνεχεία θα είναι περίπου σαν του Picasso άλλα ποτέ μα ποτέ απολύτως όμοια με τα αυθεντικά.
Το ίδιο πάνω-κάτω ισχύει και για όσους διαθέτουν περισσότερο ταλέντο, με μόνη διαφορά ότι στην περίπτωσή τους τα έργα θα είναι πιο καλόγουστα, πιο φινετσάτα.
Με άλλα λόγια, όταν πωλείται ένας Picasso τουλάχιστον ο πραγματογνώμονας πρέπει να θεωρηθεί ότι είναι σε θέση να αντιληφθεί αν πρόκειται για αυθεντικό έργο ή όχι!..
Η ιστορία του τέλειου παραχαράκτη που καταφέρνει επί χρόνια να εξαπατά τους πάντες και εντελώς συμπτωματικά πέφτει στα δίχτυα των διωκτικών άρχων, είναι η περίληψη ενός ωραίου σεναρίου για ταινία περιπέτειας με σασπένς. Στην πραγματική ζωή ο τέλειος παραχαράκτης είναι ένας μύθος.
Ένας μύθος που συνοδεύει τον μύθο του ίδιου του Picasso.
Ωστόσο, ο μύθος Picasso και ο ζωγράφος Picasso, είναι δυο εντελώς διαφορετικά πράγματα.
Ο Picasso μιλώντας για τη ζωγραφική του είχε πει: «Στην παιδική μου ηλικία ζωγράφιζα ήδη σαν τον Ραφαήλ, μου χρειάστηκε ωστόσο μια ολόκληρη ζωή για να μάθω να ζωγραφίζω σαν παιδί!»
Πράγματι το ξεχωριστό ταλέντο του Picasso φανερώθηκε πολύ νωρίς. Πολλοί όμορφοι πίνακές του χρονολογούνται από την παιδική του ηλικία, χωρίς ωστόσο να πλησιάζουν την χάρη και την ομορφιά των έργων του μεγάλου δάσκαλου της αναγέννησης.
Επιπρόσθετα μεγαλώνοντας ποτέ δεν κατόρθωσε να ζωγραφίσει και πάλι σαν παιδί. Την παιδική ζωγραφική πρέπει να την δούμε,, να την νοιώσουμε να απορρέει, να αναβλύζει μέσα από την παιδική ψυχή και μόνο. Στην διάρκεια της ζωής του ανθρώπου το θαύμα αυτό συμβαίνει μια και μόνο φορά!

Είναι αντικείμενο θαυμασμού ωστόσο πως αυτός ο ..μετριόφρων άνθρωπος κατόρθωσε να χωρέσει τόση κομπορρημοσύνη μέσα σε μια και μόνο πρότασή του!

Αν θέλουμε να φανούμε επιεικείς μαζί του μπορούμε να εκλάβουμε αυτή τη φράση ως ένα διαφημιστικό τρικ για την προώθηση της δουλειάς του.
Ωστόσο:
Όταν κάποιος στην θέα ενός Picasso αναφωνεί εν είδει σχολίου: «Σιγά μωρέ τι είναι αυτό! κι εγώ μπορώ να το κάνω!«,
Συστήστε του λιγάκι αυτοσυγκράτηση!
Αυτό που απέδειξαν οι διασημότεροι από τους πλαστογράφους που αποπειράθηκαν να τον μιμηθούν είναι ότι, η απλότητα που χαρακτηρίζει τα έργα του Picasso είναι τελείως επιφανειακή.
Σε αυτή την επιτηδευμένη απλότητα οφείλεται η γοητεία που εξακολουθεί να ασκεί.
Είναι το παράδοξο και ο μύθος του Picasso του γεράκου της φωτογραφίας με την ρουφηγμένη κοιλιά που κάνει σώμα!

TRICOLORE Art Point Rights