Η ιστορία του μακιγιάζ

Το μακιγιάζ αδιαμφισβήτητα, είναι μια μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης και δημιουργίας.

Η Ιστορία του Μακιγιάζ

Και όπως κάθε μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης περιέχει ένα κώδικα επικοινωνίας. Η επιλογή της παλέτας των χρωμάτων του μακιγιάζ παίζει ουσιαστικό ρόλο! Κυκλοφορούν διάφορες παλέτες μακιγιάζ. Άλλες γήινες, και άλλες σε μεταλλικές αποχρώσεις. Κλασσικές ή μοντέρνες σε φωτεινά χρώματα. Η παλέτα θα πρέπει να είναι κατάλληλη για το στυλ του μακιγιάζ και τον τύπο του χαρακτήρα. Επίσης στο μακιγιάζ παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο οι γραμμές. Αν είναι κοφτές, τραβηγμένες, λεπτές ή έντονες. Ο τύπος της μολυβιάς και η παλέτα είναι όλα όσα χρειάζεται μια γυναίκα για να εκφραστεί! Να δώσει το στίγμα της προσωπικότητας και της αισθητικής της. Να μιλήσει για την “χημεία” από την δική της πλευρά. Να δώσει το ένα σκέλος της εξίσωσης, αυτού του περίπλοκου και τελείως ανεξήγητου μηχανισμού που φέρνει τους ανθρώπους κοντά. Πως όμως και από που ξεκίνησε η ιστορία του μακιγιάζ;

μακιγιάζ νύφης από το κόσσοβο
Η ιστορία του μακιγιάζ είναι κατά πολύ παλαιότερη από όσο θα περίμενε κανείς! Σύμφωνα με μια έρευνα που διενεργήθηκε από ερευνητικούς φορείς της Γαλλίας (*), στην τοποθεσία Blombo της Νότιας Αφρικής πριν από 100.000 χρόνια, λειτουργούσε ήδη ένα εργαστήριο χρωστικών! Οι χρωστικές που παρήγε προορίζονταν αδιαμφισβήτητα για την κατασκευή βαφών για το σώμα. Η βαφή του σώματος, το body painting δηλαδή, είναι η πρώιμη μορφή του μακιγιάζ.
Ο άνθρωπος που αρχικά κατοικούσε στην Αφρική, εξαπλώθηκε σιγά-σιγά σε όλη τη γη, σε περιοχές με χαμηλώτερη θερμοκρασία. Έτσι άρχισε να καλύπτεται με ρούχα για να ζεσταθεί. Οι ακάλυπτες περιοχές του σώματος που μπορούσε να χρωματίσει περιορίστηκαν στο πρόσωπο και τα άκρα (το είδος αυτό διακόσμησης του σώματος, συνηθίζεται ακόμα και σήμερα στην Ινδία καθώς και κάποιες άλλες περιοχές του κόσμου). Πολύ γρήγορα ωστόσο για πρακτικούς λόγους η βαφή-περιποίηση του σώματος περιορίστηκε αποκλειστικά στην περιοχή του προσώπου. Το μακιγιάζ δηλαδή. Η λέξη προέρχεται από το γαλλικό maquiller. Αρχικά maquiller (σ.σ.: διαβάζεται μακιγιέ) σήμαινε «φτάχνω».
Οι λόγοι για τους οποίους έβαφε το κορμί του ο άνθρωπος είναι πολλοί. Το έκανε για να εντυπωσιάσει και να προκαλέσει ερωτικά. Για να τρομάξει τον εχθρό. Για να δηλώσει σε ποια ομάδα ανήκει, ποιους ακολουθεί και ποιους πολεμά. Οι χρωστικές και τα σχέδια πάνω στο γυμνό ανθρώπινο κορμί, ήταν κάτι σαν την στολή του στρατιώτη. Επίσης, ο προϊστορικός άνθρωπος έβαφε το κορμί του και για θρησκευτικούς λόγους. Έπρεπε να αρέσει, να είναι ποθητός στους θεούς (που τότε ερωτεύονταν τους ανθρώπους), προκειμένου να εξασφαλίσει την εύνοιά τους. Μπορεί να υπάρχουν και άλλοι λόγοι για τους οποίους να βάφονταν οι άνθρωποι. Λόγοι που πιθανό να μας διαφεύγουν. Πάντως ότι έβαφαν τα σώματά τους είναι πέραν πάσης αμφιβολίας και υπάρχουν πολλές ενδείξεις γι αυτό. Η πλέον προφανής είναι τα προϊστορικά αγαλματίδια με ίχνη βαφής, στο πρόσωπο και στο σώμα. Πιο ύστερα στην αρχαία Αίγυπτο η βαφή του σώματος εξελίχθηκε ακόμα περισσότερο. Εξελίχθηκε αισθητικά και πήρε την μορφή του μακιγιάζ όπως το γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. Μάλιστα υιοθετήθηκαν αυστηροί κανόνες και τυποποιήθηκε ο τονισμός του ματιού με σκούρα, μαύρη πούδρα την οποία ονόμαζαν Khôl. ΝεφερτίτηΑν και αρχικά μακιγιαριζόταν μόνο το ιερατείο και φυσικά ο ίδιος ο Φαραώ, στην συνέχεια επεκτάθηκε στα κοινωνικά στρώματα, τα φύλα αλλά και τις ηλικίες. Έτσι στην αρχαία Αίγυπτο μακιγιάρονταν γυναίκες, άντρες και παιδιά. Μακιγιάρονταν για αισθητικούς αλλά κυρίως για θρησκευτικούς λόγους. Η περιποίηση, η επιμέλεια, η διατήρηση του σώματος σε άψογη κατάσταση πριν αλλά και μετά από τον θάνατο εξασφάλιζε στον αρχαίο Αιγύπτιο μια θέση στους υπέροχους “Κήπους του Ιαλού” (Champs d’Ialou) όπως αποκαλούσαν τότε τον παράδεισο. Μετά θάνατο, κοντά στο διατηρημένο σώμα του νεκρού τοποθετούσαν, ρολά παπύρου με αποσπάσματα από το περίφημο Βιβλίο των Νεκρών. Η ονομασία Todtenbuch δηλαδή Βιβλίο των Νεκρών οφείλεται στον αιγυπτιολόγο Karl Lepsius, η πραγματική ονομασία των ιερών αυτών κειμένων ήταν “Βιβλίο Εξόδου στο Φως”. Στα διασωθέντα κομμάτια (σπαράγματα) των παπύρων ο νεοφερμένος απεικονίζεται να εκτελεί σε μια κατάσταση γαλήνιας ηρεμίας τις καθημερινές του ασχολίες, περιποιημένος και όμορφος, με εμφανή τα στοιχεία ενός προσεχτικού και σχολαστικού μακιγιάζ. Το εκπληκτικό είναι πως οι αρχαίοι Αιγύπτιοι μακιγίαρονταν και για λόγους υγιεινής καθώς και για θεραπευτικούς λόγους. Χημικοί του Επιστημονικού Κέντρο Ερευνών της Γαλλίας (CRS), σε συνεργασία με άλλους ερευνητικούς φορείς (UPMC, ENS-Paris και C2RMF)(**), κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι ουσίες που περιείχαν τα κοσμητικά προϊόντα ενεργοποιούσαν το αμυντικό – ανοσοποιητικό σύστημα δημιουργώντας έτσι μια αντιμικροβιακή ασπίδα. Εντυπωσιακό οπωσδήποτε αλλά και πολύ παράδοξο συμπέρασμα αν αναλογιστεί κανείς πως οι ουσίες αυτές (άλατα μολύβδου) συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον τοξικών ουσιών, με συσσωρευτικές βλάβες για τον ανθρώπινο οργανισμό. Πλέον το άκουσμα και μόνο των ουσιών αυτών προκαλεί φρίκη! Ωστόσο χάρις σε μία νέα επαναστατική τεχνολογία η οποία συνίσταται στην χρήση ultra-micro ηλεκτροδίων οι ερευνητές κατόρθωσαν να “ακούσουν” τα σήματα μικρο-ποσοτήτων των στοιχείων μέσα στο κύτταρο και να συσχετίσουν την παρουσία τους με την υπερπαραγωγή σε τοπικό επίπεδο έως και δεκάδων χιλιάδων μορίων μονοξειδίου του αζώτου. Γεγονός που λειτουργεί ως αγγελιοφόρος προκαλώντας την συγκέντρωση μακροφάγων κυττάρων, των στρατιωτών δηλαδή πρώτης γραμμής του ανοσοποιητικού μας συστήματος!
Η σημασία που δίναν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι στο μακιγιάζ ήταν πολύπλευρη. Η επιλογή των χρωμάτων περιείχε ένα έντονο συμβολισμό απηχώντας όχι μόνο τις θρησκευτικές τους δοξασίες αλλά και την ιδιαίτερη σχέση των Αιγυπτίων με την φύση και ιδιαίτερα τον Νείλο. Αν λοιπόν η επιλογή του κίτρινου και του χρυσού παρέπεμπε στον Ρα τον θεό του φωτός, το πράσινο παρέπεμπε στην καλλιεργημένη γη ενώ το μαύρο στην γόνιμη, την ζωοδόχο υλή του θεού-ποταμού Νείλου.
Βεβαίως πέραν αυτών, το μακιγιάζ είχε και μία πρακτική σημασία. Η καλοσχηματισμένη φαρδιά μαύρη γραμμή που σχημάτιζαν με το Khôl, κάτι ανάλογο με το σημερινό eyeliner, απορροφούσε τις έντονες ακτίνες του ήλιου, προστατεύοντας έτσι μαι ξεκουράζοντας το μάτι.
Στην Ελλάδα τα υπολείμματα χρωστικών πάνω στις κόρες και τους κούρους μας επιτρέπουν να υποψιαστούμε πως οι Έλληνες της αρχαϊκής περιόδου όχι μόνο το γνώριζαν αλλά επιπλέον είχαν και μια διαφορετική πολύ πιο ραφινάτη και διακριτική προσέγγιση πάνω στο μακιγιάζ.
Αργότερα στην περίοδο της Ρώμης όπως φανερώνουν οι σωζόμενες τοιχογραφίες επανήλθε στην μόδα το πιο έντονο στυλ βαψίματος. Από την Ρωμαϊκή εποχή μας έρχεται και το πρώτο, γνωστό τουλάχιστον, ολοκληρωμένο κείμενο πάνω στην κοσμητική και το μακιγιάζ. Πρόκειται για “Τα κοσμητικά (σ.σ.: προϊόντα)”, που περιέχεται στο έργο του ποιητή Οβίδιου: “Η τέχνη του έρωτα”. Στο κείμενο αυτό ο ποιητής απευθύνεται στις νεαρές Ρωμαίες, δίνοντάς τους πολλές πρακτικές και χρήσιμες συμβουλές κοσμητικής και μακιγιάζ ώστε να δείχνουν ακόμα πιο όμορφες και θελκτικές!!!
Αυτά είναι κάποια στοιχεία πάνω στην ιστορία του μακιγιάζ. Γυρνώντας τις σελίδες του βιβλίου της ανθρωπότητας θα μπορούσαμε να μιλάμε συνεχώς γι αυτό το πραγματικά ανεξάντλητο θέμα. Θα μπορούσαμε να γράψουμε ατελείωτες σελίδες για την εξέλιξή του ανά τους αιώνες μέχρι να φθάσουμε στο 1972 και στο face painting maquillage του ανεπανάληπτου David Bowie.
Γκρέτα Γκάρμπο υποδιόμενη την Μάτα Χάρι
Δεν αποκλείεται να επανέλθουμε.
Μέχρι τότε αυτό που θα πρέπει θα συγκρατήσουμε είναι πως το μακιγιάζ δεν είναι απλή υπόθεση!
Είναι ένα performance στο οποίο η γυναίκα δημιουργεί χρησιμοποιώντας ως καμβά τον ίδιο της τον εαυτό.
Δώστε λοιπόν όλη την απαιτούμενη προσοχή!
Απολαύστε το αποτέλεσμα και αποκωδικοποιείστε το μήνυμα, ενδέχεται και να σας αφορά!

TRICOLORE Art Point Rights

TRICOLORE Art: Histoire du maquillage

Σύνδεσμοι – Σημειώσεις:
(*) Ερευνητές ανακαλύπτουν το αρχαιότερο στον κόσμο εργαστήριο χρωστικών: Ακολουθείστε τον σύνδεσμο
(**) Για να ενημερωθείτε πάνω στην έρευνα πάνω στις θεραπευτικές ιδιότητες των κοσμητικών προϊόντων στην αρχαία Αίγυπτο: Ακολουθείστε τον σύνδεσμο
Πληροφορίες για το μακιγιάζ από την Wikipédia: Ακολουθείστε τον Σύνδεσμο
– Επίσημος ιστότοπος για την ιερογλυφική γραφή: Ακολουθείστε τον σύνδεσμο